Ayarları doğrulayın
Anasayfa / İİBF / Üretim Teorisi

Üretim Teorisi

uretim-teorisi

Üretim Teorisi

Üretim teorisi ders notunu olabildiğince anlaşılır ve sade bir şekilde sizlere aktarmaya çalıştık. Konunun arkasından devam eden sınama soruları ile kendinizi denemeyi unutmayınız.

Bir birim çıktı elde elde edilmesine imkan sağlayan her girdi bileşimine üretim yöntemi denir.Üretim yöntemlerinin tümüne üretim teknolojisi denirken; en az girdi ile bir birim çıktının elde edildiği üretim yöntemine teknolojik olarak etkin üretim yöntemi denir.

Üretim Fonksiyonu: Belirli bir dönemde üretimde kullanılan girdiler ile elde edilen çıktı arasındaki ilişkiyi gösteren fonksiyona üretim fonksiyonu denir.

Q=f(L,K)

Üretim Dönemleri

  1. Pazar- Piyasa dönemi tüm girdiler sabittir. Es=0
  2. Kısa dönem üretim (Verimlilik analizi): üretimde kullanılan girdilerden sadece iş gücünün değişebildiği dönemdir. Es<1
  3. Uzun dönem üretim ( Eş ürün analizi): Üretimde kullanılan tüm girdiler değişkendir. Es>1

Kısa Dönem Üretim- Verimlilik Analizi

Tanım: Değişken girdi ⇒ İşgücü, Sabit girdi ⇒Sermaye

1. Toplam fiziki Ürün: (TPP, TP): Değişken girdi miktarına bağlı olarak elde edilen toplam çıktığı ifade eder.

2. Ortalama Fiziki Ürün: (APP,AP): Değişken girdi başına elde edilen ortalama çıktıyı ifade eder. APP= TPP/L

3. Marjinal Fiziki Ürün: Değişken girdi miktarını bir birim arttırılmasıyla toplam çıktıda meydana gelen değişimi ifade eder. Marjinal fiziki ürün aynı zamanda her işçinin ürettiği mal miktarını ifade eder.

MPP=ΔTPP/ΔL=dTPP/dL

K L TPP APP MPP
5 0 0 0 0
5 1 20 20 20
5 2 60 30 40
5 3 120 40 60

L =Girdi

  • Toplam ürün eğrisi artarak artıyor ise marjinal ürün eğrisi pozitif eğimlidir ve artar.
  • Toplam ürün eğrisi azalarak artıyorsa marjinal ürün eğrisi negatif eğimlidir ve marjinal ürün azalmasına rağmen hala pozitif değer almaktadır
  • Toplam ürünün maksimum olduğu noktada marjinal ürün sıfırdır.
  • Toplam ürün azalıyorsa marjinal ürün negatiftir.
  • APP=MPP olduğu noktada ortalama fiziki ürün maksimum değer alır.
verimlilik-analizi-grafik-152x300
Verimlilik Analizi

 

Azalan Verimler Yasası: Diğer şartlar sabitken kısa dönemde değişken girdi miktarı arttırıldıkça, marjinal verimliliğin önce artacağını daha sonra azalacağını ifade eden yasadır.

  • 1. Bölge (Artan Verim Safhası): MP>0, AP>0 ve Pozitiftir. MP Önce artar, sonra azalır.
  • 2. Bölge (Azalan Verimler Safhası): AP, MP azalır. (AP↓). APmax →AP=MP ve MP≤ AP, Girdi ↑ üretim daha aza artar.
  • 3 Bölge (Mutlak Azalan Verim Safhası): Üretim etkin olmadığı anlamsız bölgedir. AP>0, MP<0 yani MP<0<AP, Girdi↑ üretim mutlak olarak azalır.

Büküm Noktası (A Noktası) → MPmax→ MP= ΔTP/ΔL

Sabit Verim Noktası (B Noktası) → APmax →AP=MP

Not: Kapanma noktası en düşük üretim seviyesidir.

Not: Bir eğrinin min veya max noktasındaki değişken değerini bulabilmek için verilen fonksiyonun türevi alınır ve sıfıra eşitlenir.

Uzun Dönem üretim (Eş-ürün Analizi)

Tüm faktörlerin değişebildiği dönemi ifade eder. Min. maliyetle en yüksek çıktıyı üretip, kar maximizasyonu amacına yönelen firmanın bu koşulu sağladığı denge noktasına “Optimal Faktör” bileşimi denir.

Uzun Dönem Üretim Varsayımları

  • Üreticinin bütçesi veridir.
  • Girdi fiyatları veridir.
  • Üretici bütçesinin tamamını iki girdiye harcar.
  • Üretim fonksiyonu veridir ve üretici rasyonel davranmaktadır.

Eş Ürün Analizi

Farklı girdi bileşimleriyle üreticiye aynı çıktı düzeyini sağlayan noktaların geometrik yerine eş ürün eğrisi denir.

Eş-ürün-analizi-300x268
Eş Ürün Analizi

ΔL. MPL + ΔK. MPk=0

MPk= Sermayenin Marjinal Verimliliği

MPL= İş gücünün Marjinal Verimliliği

Eş ürün eğrisi üzerinde iş gücü kullanımı artırıldıkça iş gücünün marjinal verimliliğinde meydana gelen azalış sermaye kullanımını azaltmasıyla yani sermayenin marjinal verimliliğinin artmasıyla telafi edilir ve eğri üzerinde üretim miktarı değişmez. Bu koşul yukarıdaki gibi ifade edilir.

Eş ürün eğrisi analizinde iki girdi içinde azalan marjinal verimlilik prensibi geçerlidir.

Eş ürün Eğrilerinin Özellikleri

  • Eş ürün eğrisi üzerindeki her noktada çıktı düzeyi aynıdır.
  • Orijinden uzaklaştıkça eş ürün eğrisi daha yüksek çıktı düzeyini ifade eder.
  • Eş ürün eğrileri birbirlerini ve eksenleri kesmezler.
  • Eş ürün eğrileri negatif eğimlidir.
  • Eş ürün eğrileri azalan marjinal teknik ikame oranı prensibi gereği orijine dışbükeydir.

Marjinal Teknik İkame Oranı

Eş ürün eğrisi üzerinde girdilerden birinin kullanımını 1 birim arttırıldığında aynı çıktı düzeyini korumak için diğer girdiden ne kadar vazgeçilmesi gerektiğini gösteren orandır.

MRTS= Kullanımdan Vazgeçilen Girdi/Kullanımı Arttırılan Girdi=ΔK/ΔL

Sonuç negatif bulunmasına karşın pozitif yorumlanmalı.

Eş ürün eğrisi üzerinde iş gücü kullanımı her defasında 1 birim arttırıldığında, aynı çıktu düzeyini korumak için sermayeden vazgeçilen miktar; yani MRTS sürekli azalmaktadır. Buna “Azalan marjinal teknik ikame oranı prensibi” denir.

ΔK/ΔL=MPL/MPK

  • Eş ürün eğrisinin orijine dışbükey olmasının sebebi azaln marjinal teknik ikame prensibidir.
  • Eş ürün eğrisne her hangi bir noktadan çizilen teğetin eğimi MRTS’dir.
  • MRTS oranı aynı zamanda girdilerin marjinal verimlilikleri oranına eşittir.

Ölçeğe Göre Getiri

Üretimde kullanılan girdiler aynı oranda arttırıldığında üretim düzeyinde yani çıktıda meydana gelen değişme ölçeğe göre getiri kavramıyla ifade edilir.

Örnek:

Girdi Artışı %10 ⇒ Çıktıdaki artışı %20 ⇒ Ölçeğe göre artan getiri.

Girdi Artışı %10 ⇒ Çıktıdaki artışı %5 ⇒ Ölçeğe göre azalan getiri.

Girdi Artışı %10 ⇒ Çıktıdaki artışı %10 ⇒ Ölçeğe göre sabit getiri.

Uzun Dönem Üretim Fonksiyonları

uzun-dönem-üretim-fonksiyonları-768x226
Uzun Dönem Üretim Fonksiyonları
  1. Tipik Cobb- Douglas Üretim Fonksiyonu (Yukarından İlk Grafik)

MP↑, MRTS↓, ikame esnekliği değeri k=1

a+b>1 ⇒Ölçeğe göre artan getiri.

a+b<1 ⇒ Ölçeğe göre azalan getiri.

a+b=1 ⇒ Ölçeğe göre sabit getiri.

Not, a: İş gücü üretim esnekliğini gösterir, b: Sermayenin üretim esnekliğini gösterir.

2. Atipik Doğrusal üretim fonksiyonu (İkinci Grafik)

MP=Sabit , MRTS= Sabit, ikame esnekliği değeri k=∞ (Girdiler tam ikame olduğu için)

Her üretim düzeyinde ölçeğe göre sabit getiri koşulu geçerlidir.

3. Leontief Tipi Üretim Fonksiyonu (Son Grafik)

MP=0, MRTS= 0, ikame esnekliği değeri k=0

  • İki girdi birbirinin tam tamamlayıcısıdır.
  • Sabit oranlı üretim fonksiyonu da denir.
  • Her üretim düzeyinde ölçeğe göre sabit getiri koşulu geçerlidir.

Ces Tipi Üretim Fonksiyonu

Q=(La+Ka)b/a

İkame esnekliği → k=1/1-a

a=0 iken k=Tipik Cobb Douglas

a=1 iken k= doğrusal

a=∞ iken k= Leontief

b>1 ⇒ Ölçeğe göre Artan Getiri

b<1 ⇒ Ölçeğe Göre Azalan Getiri

b=1 ⇒ Ölçeğe Göre Sabit Getiri

Eş Maliyet Doğrusu

Eş maliyet doğrusu üreticinin veri bütçesiyle kullanabileceği maksimum girdi bileşimlerini ifade eden noktalrın geometrik yerine eş maliyet doğrusu denir.

TC=r.K+w.L

Eş-maliyet-Doğrusu-300x140
Eş maliyet Doğrusu

Optimal faktör Bileşimi (Üretici Dengesi)

Minumum maliyetle en yüksek çıktıyı veren maliyet doğrusu ve eş ürün eğrisinin kesiştiği noktada üretici dengesi sağlanır.

Optimal-faktör-Bileşimi-300x274
Optimal faktör Bileşimi

Eş maliyet doğrusu eğimi= -PL/PK

Optimal faktör bileşimi aynı zamanda üretici dengesi her girdiye harcanan son liranın marjinal verimliliklerinin birbirine eşit olması ile sağlanır. ⇒  mPL/mPK= PL/PK

Üretici Denegesindeki Değişmeler

1. Maliyet Olanaklarının Değişmesi
Maliyet-Olanaklarının-Değişmesi-300x225
Maliyet Olanaklarının Değişmesi

Genişleme yolu; faktör fiyatları veri iken alternatif üretim miktarını en düşük maliyetle sağlayan optimal faktör bileşimi oranlarının geometrik yerine genişleme yolu denir.

2. Kullanılan Girdilerin Birim Fiyatının Değişmesi
Girdi-Fiyatlarının-Değişmesi-300x270
Girdi Fiyatlarının Değişmesi

L fiyatlarının düşmesi eğriyi yatıklaştırmaktadır. K ve L girdileri kullanılarak başlangıçta dengede olan üretici için iş gücü fiyatının düşmesi ile denge L-K eğrisi üzerinde meydana gelmiştir. iş gücünün kullanım miktarında meydana gelen değişme genişleme etkisi yardımı ile açıklanır. Genişleme etkisi ikame ve çıktı etkileri toplamından oluşur.

3. Teknoloji Gelişme
Girdi-Teknolojik-Değişme-300x276
Girdi Teknolojik Değişme

Teknoloji değşince eş ürün eğrisi aşağı ve yukarı yönde kayar. Şekilde, sermayeden ziyade emeği daha çok kullanan bir tekniğe doğru üretici dengesi kayar. D1‘den →  D2‘ye

1. Orijine göre dışbükey bir eş ürün eğrisine bir noktadan çizilen doğrunun eğimi aşağıdakilerden hangisine eşittir?

A. Marjinal ikame oranına
B. Marjinal teknik ikame oranına
C. Toplam ürün miktarına
D. Ortalama ürün miktarına
E. Marjinal ürün miktarına

Cevap B

2. Teknoloji sabitken üretimde kullanılan girdilerle bu kullanım sonucunda elde edilebilek maksimum çıktı miktarı arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?

A. Azalan verimler yasası
B. Arz fonksiyonu
C. Maliyet fonksiyonu
D. Talep fonksiyonu
E. Üretim fonksiyonu

Cevap E

3. Üretimin üçüncü bölgesi için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A. ortalama ürün artar ve marjinal ürün, ortalama üründen büyüktür.
B. Ortalama ürün azalır ve marjinal ürün, ortalama üründen büyüktür.
C. Ortalama ürün azalır ve marjinal ürün negatif değerler alır.
D. ortalama ürün azalır ve marjinal ürün, ortalama ürüne eşit olur.
E. Ortalama ürün sabittir ve marjinal ürün negatif değerler alır.

Cevap C

4. Çok kısa dönemde talep artışları karşısında firma nasıl davranır?

A. Üretim miktarını artırır
B. Malın fiyatını artırır.
C. Değişken girdi miktarını artırır.
D. Sabit girdi miktarını artırır.
E. Malın fiyatını sabit tutar.

Cevap B

5. Doğrusal üretim fonksiyonunda ikame esneklik katsayısı kaçtır?

A. k=0
B. k>1
C. k=1
D. k=∞

Cevap E

6. Marjinal ürün eğrisinin yatay ekseni kestiği değişken girdi miktarında, toplam ürün hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A. Artar
B. Azalır
C. Sabittir
D. Minumumdur
E. Maksimumdur

Cevap E

Üretim teorisi

7. Bir firmanın sahip olduğu ortalama ürün eğrisinin maksimum olduğu nokta için aşağıdakilerden hangisi geçerlidir?

A. Marjinal ürün artandır
B. Üretimin ilk safhası geçerlidir
C. Toplam ürün maksimumdur
D. Marjinal ürün sıfırdır
E. Toplam ürün azalarak artar

Cevap E

Üretim teorisi

8. Tipik eş ürün eğrileri hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A. Azalan marjinal teknik ikame söz konusudur
B. Eş ürün eğrisi üzerindeki her nokta, aynı ürün düzeyini gösterir
C. Eş ürün eğrileri birbirini kesmez
D. Miktarı artırılan girdinin gücü sürekli artar
E. Eş ürün eğrisinin orijinden uzaklaşması, elde edilen ürün düzeyinin arttığını gösterir

Cevap D

Üretim teorisi

9. Bir firma girdi oranını %2 oranında artırdığında, çıktı miktarı artan oranda artıyorsa ölçeğin getirisi hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A. Ölçeğin getirisi hesaplanamaz
B. Ölçeğe göre artan getiri vardır
C. Ölçeğe göre azalan getiri vardır
D. Ölçeğe göre sabit getiri vardır
E. ölçeğe göre değişken getiri vardır

Cevap B

Üretim teorisi

10. Ortalama maliyetin minumum olduğu üretim düzeyinin altındaki noktalarda, üretim kapasitesi hakkında ne söylenebilir?

A. Tam kapasite vardır
B. Eksik kapasite vardır
C. Aşırı kapasite vardır
D. Maksimum kapasite vardır
E. Etkin kapasite vardır

Cevap B

Üretim teorisi

11. Girdi fiyatlarından birinin değiştiği durumda, eş maliyet doğrusu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

A. Eş maliyet doğrusu bir bütün olarak sağa kayar
B. Eş maliyet doğrusu bir bütün olarak sola kayar
C. Eş maliyet doğrusunun eğimi değişir
D. Eş maliyet doğrusu orijine yaklaşır
E. eş maliyet doğrusu orijinden uzaklaşır

Cevap C

Üretim teorisi

12. Uzun dönem üretim maliyetleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A. Toplam maliyet değişmez
B. Tüm maliyetler sabittir
C. Tüm maliyetler değişkendir
D. Sabit maliyetler artar
E. Sabit maliyetler azalır

Cevap C

Üretim teorisi

13. Otomobil üretimi yapan bir firmanın marjinal maliyet eğrisi, ortalama maliyet eğrisinin altında seyrediyorsa bu firma için aşağıdakilerden hangisi kesinlikle söylenemez?

A. Ortalama maliyetleri artırıyordur
B. Marjinal maliyetleri azaltıyordur
C. Marjinal maliyetleri artırıyordur
D. Toplam fiziki ürünü artırıyordur
E. Toplam maliyeti artırıyordur

Cevap A

Üretim teorisi

14. Marjinal ürün eğrisinin azalan olduğu bölgede, aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

A. Ortalama maliyet eğrisi U şeklindedir
B. Ortalama sabit maliyet sabittir
C. Marjinal maliyet eğrisi azalandır
D. Ortalama değişken maliyet eğrisi negatif eğimlidir
E. Toplam maliyet eğrisi doğrusaldır

Cevap A

Üretim teorisi

15. Aşağıdakilerden hangisi, ortalama sabit maliye eğrisinin ikizkenar hiperbol olmasının sonucudur?

A. Azalan verimler kanunu
B. Uzun dönem ortalama maliyet eğrisinin U şeklinde olması
C. Marjinal maliyet eğrisinin U şeklinde olması
D. Ortalama maliyet ile ortalama değişiken maliyet eğrilerinin pozitif eğimli bölgede birbirine yaklaşması
E. Toplam sabit maliye eğrisini yatay eksene paralel olması

Cevap D

Üretim teorisi

Kaynak için tıklayınız.

 

Hakkında Mehmet ERDOĞAN

Mustafa Kemal Üniversitesinde İktisat 2.sınıf öğrencisiyim.Sizlere yardımcı olma amaçlı kendimi iyi gördüğüm konularda içerikler hazırlayıp paylaşmak tayım.Daha önce farklı sitelerde ve mobil uygulamalarda içerikler paylaşırken şimdi sadece notdunyasi.com ile beraber çalışmaktayım. KPSSA,KPPSB,KPSS Önlisans,KPSS Ortaöğretim ve İİBF ders içerik ve notlarına benim yazılarımdan ulaşabilir siniz.Hayatta Başarılar...

İlginizi Çekebilir

maliyet-teorisi

Maliyet Teorisi

Maliyet Teorisi Açık Maliyet: Firmaların kullandıkları girdilere yaptıkları ödemelerden kaynaklanan faliyeti ifade eder. Aynı zamanda …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Wordpress Tema indir