Ayarları doğrulayın
Anasayfa / İİBF / Tüketici Teorisi| Ordinal Kardinal Yaklaşım ve Sorular

Tüketici Teorisi| Ordinal Kardinal Yaklaşım ve Sorular

tücetici-dengesi-ordinal-kardinal-yaklasımı
tücetici-dengesi-ordinal-kardinal-yaklasımı

Tüketici Teorisi| Ordinal Kardinal Yaklaşım ve Sorular

   Tüketici,ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla mal ve hizmetleri kullanan kişi veya topluluktur.En küçük tüketici birim hane halkıdır.Tüketici teorisiyle tüketici dengesi incelenmektedir.Tüketici dengesi ile bireyin belli bir bütçeyle faydasını nasıl maximize ettiğiyle ilgilidir.Tüketici dengesi de Kardinal ve Ordinal yaklaşım olmak üzere ikiye ayrılır.Buyurun beraber inceliyip konulardan sonra çalışma soruları ile pekiştirelim.

     Tüketici tercihleri varsayımları;

  • Rasyoneldir
  • Bütündür
  • Tamdır
  • Süreklidir
  • Doymazdır
  • Geçişkendir
  • Dış bükeydir

     Fayda Nedir?

İnsanın ihtiyaçlarını tatmin ederken kullandığı mal veya hizmetlerden sağladığı kullanım yararına fayda denmektedir. Bir başka ifadeyle, bir mal veya hizmetin insanın ihtiyacını giderme ölçüsü ve kalitesidir. Tüketim ve fayda arasındaki ilişkiyi fayda fonksiyonuyla ifade edilebilir. Fayda fonksiyonunun özellikleri;

  • Fayda fonksiyonu, malların tüketilen miktarının artan fonksiyonudur.
  • Toplam fayda azalarak artar.
  • Fayda fonksiyonu süreklidir.
  • Her bireyin fayda fonksiyonu farklıdır.
  • Dışsallık yoktur.
  • İki kez türevi alınabilir.

     Kardinal Fayda 

Faydanın ölçülebilir olduğunun varsayıldığı kardinal fayda teorisi, marjinal fayda, toplam fayda ve azalan marjinal fayda ilkesi gibi üç temel kavram üzerine inşa edilmiştir. Özellikleri

  • Fayda ölçülür.
  • Ölçü birimi “Util”dir.
  • Fayda herkes için objektiftir.
  • Fayda toplanabilir.
  • tüketilen mal miktarı arttıkça toplam fayda sürekli artmaktadır ve nasıl arttığının önemi yoktur.
  • Temsilcileri, H. Gossen, S. Jevans, C. Manger, Walras

Kardinalist Tüketici Dengesi

 Toplam fayda (TU): Diğer şartlar sabitken bir tüketicinin bir malın çeşitli miktarlarını tüketmesi sonucu elde ettiği faydaların toplamına Toplam Fayda denir. TU: f(x)

Marjinal Fayda (MU): Diğer şartlar sabitken tüketicinin tükettiği malın miktarı bir birim arttırıldığında toplam faydasında meydana gelen değişimi ifade eder. Marjinal Fayda, tüketilen her birim malın faydasını ifade eder.

MU= ΔTU/ΔQ

Tüketim Miktarı Toplam Fayda Marjinal Fayda
0 0 0
1 10 10
2 18 8
3 24 6
4 28 4

Tüketici Teorisi| Ordinal Kardinal Yaklaşım ve Sorular

Azalan Marjinal Fayda Kuramı (1. Gossen)

 

azalan-marjinal-faydaOptimum Tüketim Miktarı: Kardinalistlere göre tek bir mal tüketen bir tüketici için toplam faydasını maximum olduğu nokta tüketici için doyum noktasını yada “Optimum Tüketim” miktarını ifade eder.     Diğer şartlar sabitken tüketicinin tükettiği mal miktarı arttıkça her ilave birimden elde edeceği fayda; yani marjinal fayda giderek azalacaktır. Buna , “Azalan Marjinal Fayda” presibi denir.

      Toplam fayda fonksiyonuna herhangi bir noktadan çizilen teğetin eğimi marjinal faydaya eşittir.

Eş Marjinal Fayda Prensibi (II. Gossen Yasası, Tüketici Dengesi)

 

 

     Birden fazla mal tüketen tüketicinin dengesi için şu varsayımlar geçerlidir.

  • Veri dönemde tüketici varsayımları geçerlidir.
  • Tüketici gelirinin tamamını mal ve hizmet tüketmek için harcamaktadır.
  • Tüketilen mal ve hizmet miktarları fiyatları sabittir.
  • Tüketici tükettiği her birim malın faydasını bilmektedir ve azalan marjinal fayda prensibi geçerlidir.
  • Tüketici rasyonel davranmaktadır ve amacı faydasını maksimize etmektir,

Buna göre, bir tüketicinin dengesi her mala harcadığı son liranın Marjinal Faydasının bir birine eşit olması halinde gerçekleşir. Bu koşul aynı zamanda ” Eş marjinal fayda” prensibi olarak da ifade edilir.

     Kardinalist tüketici dengesi tüketilen mal fiyatlarını ve tüketici gelirini değişmesi durumunda değişecektir. Kardinalistlere göre bir tüketicinin bir mala ilişkin bireysel talep eğrisi o malın marjinal fayda eğrisi ile özdeştir.

    MUx/Px=MUy/Py 

    Px’in fiyat düştüğünde, eşitliğin sağlanması için x’in miktarı arttırılmalı. Bu talep konumundan dolayıdır. Başlangıçta X ve Y gibi iki mal tüketerek dengede olan bir tüketici için X malının fiyatının düşmesi karşısında tüketici dengesi bozulacak MUx/Px>MUy/Py  koşulu gerçekleşecektir. Bu durumda tekrar dengelenmek isteyen tüketici fiyatı düşen malı tüketim miktarını arttıracaktır. Fiyatı düşen malın tüketim miktarını arttırması aynı zamanda talep kanununu ifade etmektedir.

Tüketici Teorisi| Ordinal Kardinal Yaklaşım ve Sorular

Ordinalist Tüketici Dengesi (Sırasalcılar)

Faydanın sıralanabilir olduğunun varsayıldığı farksızlık eğrileri teorisinin farksızlık eğrisi ve bütçe doğrusu gibi iki temel aracı vardır.  Yazının devamında bunlar tanımlanacak ve iki kavram bir arada ele alınarak incelenecektir. Özellikleri;

  • Fayda ölçülemez
  • Tüketici en çok fayda düzeyinden en fazla fayda düzeyine sıralama yapabilir.
  • Fayda bireyden bireye değişen subjektif bir kavramdır.
  • Fayda toplanamaz. Bir malın faydası, bir mal sepeti içerisinde değerlendirilir.
  • Fayda fonksiyonları monoton artmaktadır. Yani tüketim arttıkça fayda artmaktadır.
  • Temsilcileri, Y. Edgeworth, V. Pareto, J. Hicks, I. Fisher

Denge varsayımları aşağıdaki gibidir;

  • Tüketicinin bütçesi veridir.
  • Tüketici X ve Y gibi 2 mal tüketmektedir.
  • Tüketici bütçesinin tamamını iki mala harcamaktadır.
  • Tüketici için mal fiyatları veridir.
  • Tüketicinin amacı faydasını maximize etmektir.

Tüketici Tercihleri Varsayımları

  1. Tercihlerin Tamlığı ve Bütünlüğü Varsayımı: A ve B mal sepetiyle karşı karşıya olan tüketici A sepetini B’ye B sepetini A’ya tercih edebilir. Tüketici bu iki sepet arasında fayda düzeyi açısından fark görmüyorsa iki sepet arasında kayıtsız ya da farksız kalabilir. Ancak, kararsız kalamaz.
  2. Tercihlerin Geçişliliği Varsayımı: A, B ve C gibi üç farklı sepetle karşı karşıya olan bir tüketici fayda düzeyi açısından A sepetini B’ye B sepetini C’ye tercih ediyor ise rasyonel davranan tüketici her zaman A’yı C’ye tercih edecektir.
  3. Tercihlerin Doymazlığı Varsayımı: Tüketilen malların iyi mal olması durumunda, tüketici her zaman daha çoğu daha aza tercih edecektir. İyi mal; 1 birimden itibaren tüketildiğinde tüketiciye pozitif fayda sağlayan mallardır. Kötü mal; 1 birimden itibaren tüketildiğinde tüketiciye negatif fayda sağlayan mallardır.
  4. Tercihlerin Sürekliliği Varsayımı: Tüketicinin B sepetinden elde ettiği fayda düzeyini sağlayan M ve N gibi farklı mal sepetlerinde söz konusudur. Bu noktalarda tüketici süreklidir. Yani tüketici farklı mal bileşimleri tüketse de elde edeceği fayda düzeyi aynıdır. Bu aynı zamanda tüketicinin kayıtsız ya da farksız olduğunu gösterir.
  5. Tercihlerin Dış Bükeyliği Varsayımı: Azalan marjinal fayda prensibi gereği ve azalan marjinal ikame oranı prensibi gereği tüketicinin tercihleri kesinlikle ve kesinlikle orijine dış bükeydir. Bu farksızlık eğrisi üzerinde bir doğrunun olmadığını ifade eder.

Tüketici Teorisi| Ordinal Kardinal Yaklaşım ve Sorular

    Farksızlık Eğrisi

Farklı mal bileşimlerinde tüketiciye aynı fayda düzeyini sağlayan noktaların geometrik yerine farksızlık eğrisi denir. Kayıtsızlık, eş fayda eğrisi de denir.

Farksızlık eğrisi üzerinde dikey eksenden yatay eksene doğru hareket edildikçe X malının tüketiminin arttırılmasıyla tüketicinin toplam fayda düzeyi azalırken Y malı tüketiminin azalması tüketilen toplam fayda düzeyi arttırırken bu artış bu azalışı tam olarak karşılayarak ve tüketilen fayda düzeyi değişmeyecektir.

Δx. MUx+ Δy. MUy=0

 

 

 

Özellikleri

  • Farksızlık eğrileri doymazlık varsayımı gereği pozitif eğimli değildir.
  • Farksızlık eğrileri tercihlerin dış bükeyliği ve doymazlık varsayımı gereği orijine dışbükeydir.
  • Farksızlık eğrileri geçişlilik ve doymazlık varsayımı gereği birbirlerini kesmez.
  • Farksızlık eğrileri doymazlık varsayımı gereği orijinden uzaklaştıkça daha yüksek fayda düzeyini ifade eder.
  • Temel varsayımlar gereği farksızlık eğrisi eksenleri kesmez

Tüketici Teorisi| Ordinal Kardinal Yaklaşım ve Sorular   

Marjinal İkame Oranı ve Marjinal İkame Oranı Prensibi

   Marjinal İkame Oranı(MES): Farksızlık eğrisi üzerinde tüketicinin tükettiği mallardan birinin tüketimini bir birim arttırdığında aynı fayda düzeyini koruyabilmek için diğer maldan ne kadar vazgeçmesi gerektiğini gösteren orandır.

    MRS= Tüketimden vazgeçilen Mal Miktarı/Tüketimi arttırılan Mal Miktarı= ΔY/ΔX

    Tüketicin farksızlık eğrisi üzerinde mallardan birinin tüketimini her defasında bir birim arttırıldığında aynı fayda düzeyini koruyabilmek için diğer maldan vazgeçmek zorunda olduğu miktar, yani marjinal ikame oranı sürekli azalmaktadır. Buna azalan marjinal ikame oranı prensibi denir.

  • Farksızlık eğrisinin orijine dış bükey olmasının sebebi azalan marjinal ikame prensibidir.
  • Farksızlık eğrisine herhangi bir noktadan çizilen teğetin eğimi marjinal ikame oranına eşittir. (tanx=eğim)
  • Marjinal ikame oranı aynı zamanda malların marjinal faydaları oranına eşittir.

    ΔY/ΔX (MRS)=- MUx/MUy

    Fayda Fonksiyonları

    A. Tipik Farksızlık Eğrisi

    X ve Y gibi iki mal tüketen tüketici için azalan marjinal fayda prensibinin geçerli olduğu orijine dış bükey farksızlık eğrisine “tipik – Cobb Douglas” farksızlık eğrisi denir.

tipik-farksızlık-eğrisi-300x284
Tipik Farksızlık Eğrisi

    B. Atipik Farksızlık Eğrileri

    1. Tam İkame Malların Farksızlık Eğrisi: X ve Y gibi iki mal tüketen tüketici için sabit marjinal faydanın ve sabit marjinal ikame oranının geçeli olduğu her iki ekseni kesen negatif eğimli bir doğru şeklindeki farksızlık eğrisidir. Marjinal ikame oranı MRS sabittir.

atipik-farksızlık-eğrisi-300x294
atipik-farksızlık-eğrisi

     2. Tam Tamamlayıcı Mal: X ve Y gibi iki mal tüketen tüketici için MU ve MRS’nin “0” değerini aldığı eksenlere paralel dik açılı bir “L” şeklindeki farksızlık eğrisidir. MRS sıfıra eşittir.

leontief-fayda-300x268
leontief-fayda

     3. Tek Başına Fayda Sağlayan Malın Eğrisi: X ve Y gibi iki mal ile karşı karşıya olan tüketicinin mallardan birini tüketmesi durumunda tüketilen mal eksenine dik bir doğru şeklinde olan farksızlık eğrisidir.

tek-başına-fayda-sağlayan-mal-300x300
tek-başına-fayda-sağlayan-mal

     4. Orijine İç Bükey Farksızlık Eğrisi: Birlikte tüketildiğinde daha az ve ayrı tüketildiğinde daha yüksek fayda sağlayan artan MU ve artan MRS prensibi geçerli olduğu orijine içbükey farksızlık eğrisidir.

içbükey-farksızlık-eğrisi-296x300
içbükey-farksızlık-eğrisi

Tüketici Teorisi| Ordinal Kardinal Yaklaşım ve Sorular

     5. Pozitif Eğimli Farksızlık Eğrisi: X ve Y gibi iki mal ile karşı karşıya olan tüketicinin tükettiği mallardan birinin kötü mal olması durumunda farksızlık eğrisi pozitif eğimlidir.

pozitif-eğimli-farksızlık-eğrisi-300x300
pozitif-eğimli-farksızlık-eğrisi

Tüketici Teorisi| Ordinal Kardinal Yaklaşım ve Sorular


     Not: Tüketicinin karşı karşıya olduğu malların her ikisinin de kötü mal olduğu durumda fayda maksimizasyonunu amaçlayan tüketici için en iyi durum orijindir.


Ordinalist Tüketici Dengesi

     Ordinalist yaklaşıma göre X ve Y malı tüketen bir tüketicinin dengesi bütçe doğrusu ile farksızlık eğrisinin birbirine teğet olduğu noktada sağlar.

ordinalist-tüketici-dengesi
ordinalist-tüketici-dengesi

Tüketici Teorisi| Ordinal Kardinal Yaklaşım ve Sorular

     Bütçe Doğrusu Eğimi= -Px/Py

     MRS = -MUx/MUy


     Not: Her İki görüşte de tüketici denge koşulu aynıdır. (Kardinal-Ordinal)


     MUx/MUy= Px/Py

Köşe Çözümü Dengesi

     Farksızlık eğrisinin eksenleri kestiği durumda tüketici tek mal tüketerek dengeye gelir. Buna köşe çözümü dengesi denir.

köşe-çözümü-dengesi-300x300
köşe-çözümü-dengesi

Ordinal Fayda Teorisinde Tüketici Dengesinin Değişmesi

Tüketici dengesini belirleyen üç faktör vardır. Tüketicinin veri geliri, malların fiyatları ve tüketicinin zevk ve tercihleri. Bunlar değiştiğinde tüketici dengesi de değişir.

    1.Bir Malın Fiyatının Değişmesi: Eğim değişmişse fiyat değişmiştir.

Dengede-fiyatın-Değişmesi-grafik-300x300
Dengede-fiyatın-Değişmesi-grafik

    2.Tüketicinin Gelir Düzeyinin Değişmesi: Eğim değişmez, paralel olarak sağa-sola kayar. Gelir düzeyi değişmiştir.

Dengede-Gelir-Düzeyinin-Değişmesi-grafik-297x300
Dengede-Gelir-Düzeyinin-Değişmesi

    3.Tüketici Zevk ve Tercihlerinin Değişmesi: 

tüketici-zevk-ve-tercihlerin-değişmesi-grafik-300x300
tüketici-zevk-ve-tercihlerin-değişmesi

Tüketici Teorisi| Ordinal Kardinal Yaklaşım ve Sorular

    Fiyat – Tüketim Eğrisinin Değişmesi-Bireysel Talep Eğrisi

fiyat-Tüketim-ve-Bireysel-talep-Eğirisi-grafiği-171x300
fiyat-Tüketim-ve-Bireysel-talep-Eğirisi

Herhangi bir malın fiyatının değişmesi halinde ortaya çıkan yeni denge noktalarının geometrik yeridir. Fiyat- Tüketim eğrisi üzerindeki her noktada fayda maksimize edilir ve gelirin tamamı harcanır.

Bireysel Talep Eğrisi: Tüketicinin geliri, öteki malların fiyatları ve tüketici tercihleri sabitken, herhangi bir maldan çeşitli fiyatlardan satın almak istenen miktarları gösteri.

Gelir Tüketim Eğrisi ve Engel Eğrisi

engel-eğrisinin-türetilmesi-grafik-171x300
engel-eğrisinin-türetilmesi
  • Gelir Tüketim eğrisi: tüketicinin sahip olduğu gelirin değişmesi sonucu ortaya çıkan yeni denge noktalarının geometrik yeridir.
  • Engel Eğrisi: Gelir ile x malının tüketilen miktarları arasındaki ilişkiyi gösteren eğridir. Tüketicinin gelirinin sürekli değişmesi halinde herhangi bir maldan satın almak istediği miktarların seyrini gösterir. Diğer adıyla gelir- talep eğrisidir.
  • Tüketicinin gelirinin artması soncu bütçe doğrusu paralel şekilde sağa kayar, eğimi değişmez. Bu durumda Engel Eğrisi üzerinde yukarıya hareket gerçekleşir.
  • Tüketicinin gelirinin azalması sonucu bütçe doğrusu paralel şekilde sola kayar, eğimi değişmez. Bu durumda Engel eğrisi üzerinde aşağıya hareket gerçekleşir.

 

 

    Varsayımlar;

  • Tüketici her noktada dengededir.
  • Gelirin tamamı harcanmıştır.
  • Mallardan en az bir tanesi üstün(normal) mal olmak zorundadır.
  • GTE negatif olduğu durumda bir tanesi düşük maldır.
  • Bükülen taraf normal maldır.

 

Engel-Eğrisi-ve-Esneklik-Grafikleri-768x386
Engel-Eğrisi-ve-Esneklik

Tüketici Teorisi| Ordinal Kardinal Yaklaşım ve Sorular

Hicks ve Slutsky Yaklaşımı (Gelir ve İkame Etkisi)

Gelir ve ikame etkisi, tüketicinin bir maldan daha fazla satın almak istediğinde devreye girmektedir.

    Gelir Etkisi: Fiyattaki azalış nedeniyle reel geliri artan tüketicinin fiyatı düşen maldan daha fazla almasıdır.

    İkame Etkisi:Rasyonel davranan bireyleri fiyatı ucuzlayan malın tüketimini arttırmasıdır.

Hicks’ci Yaklaşım

 

Hicksci-yaklaşım-grafik-300x300
Hicksci-yaklaşım
  • Fiyatın değişmesi sonucu BA1 şeklinden BA3 konumunu almıştır. Tüketici D1’den D3’e, tüketicinin tatmin düzeyi ise U2 düzeyine yükselmiştir. Fiyatı düşen x malının satın alınan miktarının X1, X3 kadar artması Toplam Etki (Fiyat Etkisi) sonucu oluşur.
  • Reel gelir sabit tutulmuştur. Orjinal kayıtsızlık eğrisi üzerinde kalındığı varsayılmıştır. Bu durumda tüketici eski tatmin düzeyine indirilerek D2’de dengeye gelir. X1, X2 kadarlık artış (D1’den D2’ye geçiş x malının ucuzlamasından kaynaklanan ikame etkisini gösterir.
  • Reel gelir artışı tüketiciye geri verildiğinde ise D3 noktasında dengeye Ulaşılır. D2-D3 arası X2-X3 kadarlık artış gelir etkisini gösterir.
Slutsky Yaklaşımı

Hciksci yaklaşımın gelişmiş halidir. Fiyatı düşen bir malı tüketici daha fazla satın alırken ikame etkisi nedeniyle ilk farksızlık eğrisinden daha yüksek tatmini veren bir diğer farksızlık eğrisine erişeceğini belirtmiştir. Bu yaklaşımda da reel gelir sabit tutulmuştur.

slutsky-yaklaşımı-grafik-300x300
slutsky-yaklaşımı
  • Şekilde BA3, bütçe doğrusuna paralel D1, denge noktasından geçen BA2 bütçe doğrusu “telafi edilmiş bütçe doğrusu”dur. Bu durumda tüketici BA2, bütçe doğrusu üzerinde kendine en yüksek tatmini sağlayan D2 noktasında dengeye gelerek, X malından ikame etkisi nedeniyle X1-X2 kadar daha satın almaktadır.
  • X malının fiyatının düşemesinden kaynaklanan reel gelirdeki artış sabit varsayılarak Hicks’e göre tüketici eski tatmin düzeyine, Slutsky’e göre eski satın aldığı mal bileşimine getirilmekte ve böylece ikame etkisinin ne kadar olduğu saptanmaktadır. Daha sonra tüketiciye reel gelirindeki artış geri verilerek gelir etkisinin ne kadar olduğu belirlenmektedir. Şekilde gelir etkisi X2-X3 kadar, Toplam Etki ise X1- X3 kadardır.
İkame Etkisi Gelir Etkisi Toplam Etki
Normal(Üstün Mal)
İE>GE Düşük Mal +
GE>İE Giffen Mal + +

Tüketici Teorisi| Ordinal Kardinal Yaklaşım ve Sorular


Önemli Not:Her Giffen malı düşük maldır; fakat her düşük mal Giffen malı değildir.


Düşük Mal

  • Gelir etkisi pozitif
  • İkame etkisi negatif
  • Toplam etki negatif
  • Talep kanunu geçerli
  • Talep eğrisi negatif
  • Alışılmış talep eğrisi negatif
  • Telafi edilmiş talep eğrisi negatif

Giffen Malı

  • Gelir etkisi pozitiftir
  • İkame etkisi negatiftir
  • Toplam etki pozitiftir
  • Talep kanunu geçersizdir
  • Talep eğrisi pozitiftir
  • Alışılmış talep eğrisi pozitiftir
  • Telafi edilmiş talep eğrisi negatif

Tüketici Teorisi| Ordinal Kardinal Yaklaşım ve Sorular

Tarama Soruları

    1. X malı normal bir mal iken tüketicinin geliri ile X malı takebi arasında aşağıdaki ilişkilerden hangisi geçerlidir?

A. Gelir arttığında, X malı talebi artar
B. Gelir arttığında, X malı talebi azalır
C. Gelir arttığında, X malı talep miktarı değişmez
D. Gelir azaldığında, X malı talep miktarı artar
E. Gelir azaldığında, x malı talep miktarı değişmez

Cevap A

    Normal mallar için gelir arttığında talep artar ve talep eğrisi sağa kayar, gelir azaldığında ise talep azalır ve talep eğrisi sola kayar. Dolayısıyla normal mallarla gelir arasında aynı yönlü pozitif bir ilişki vardır.

    2. Engel eğrisinin miktar eksenine bükümlü bir eğri şeklinde olduğu durumda, tüketilen malın türü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A. Düşük maldır
B. Adi maldır
C. Giffen maldır
D. Zorunlu maldır
E. lüks maldır

    Cevap E

    Engel eğrisinin miktar eksenine bükümlü bir eğri şeklinde olduğu durumda tüketilen mal lüks maldır.

    3. Tüketilen mal miktarı arttıkça marjinal faydanın sürekli azalacağını ileri süren analiz aşağıdakilerden hangisidir?

A. Gossen Kanunu
B. Say Kanunu
C. Jevons Kanunu
D. Gresham Kanunu
E. Talep Kanunu

Cevap A

    I. Gossen Yasasına göre tüketicinin belirli bir dönemde tükettiği mal miktarını artırması sonucu, ilave her birim maldan elde ettiği faydanın giderek azalmasıdır. Buna göre bir malın marjinal faydası, o malın tüketiminin artması sonucu azalır. Eğer doyum noktasına eriştikten sonra tüketime devam edilirse marjinal fayda negatif olur.

    4. X ve Y malları için çizilen farksızlık eğrisi, X malını gösteren eksene paralel ise X malının tüketim miktarı arttıkça malların faydaları hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A. Her iki malın faydası artar
B. X malının faydası arttıkça, Y malının faydası azalır.
C. Y malının faydası arttıkça x malının faydası artar
D. X malının faydası sıfırdır.
E. Y malının faydası sıfırdır.

Cevap D

    X ve Y malları için çizilen farksızlık eğrisi, X malını gösteren eksene paralel olduğu durumda tüketilen Y malı miktarı sabitken X malı miktarının artması durumunda tüketicinin fayda düzeyi yükselmez ve tüketici aynı farksızlık eğrisi üzerinde kalır. Bu nedenle tüketicinin X malından elde ettiği fayda düzeyi sıfırdır.

    5. Aşağıdakilerden hangisi tüketicinin reel gelirini belirtir?

A. Eş fayda eğrisinin eğimi
B. Bütçe doğrusunun eğimi
C. Bütçe doğrusunun eksenleri kestiği nokta
D. Eş fayda eğrisinin eksenleri kestiği nokta
E. Bütçe doğrusu ile eş fayda eğrisinin kesiştiği nokta

Cevap C

    Tüketicinin reel gelirini bütçe doğrusunun eksenleri kestiği noktalar belirtir. Bütçe doğrusunun eksenleri kestiği noktalar, tüketicinin diğer şartlar sabitken tükettiği iki maldan herhangi biri için gelirin tamamını harcaması sonucu harcama yapılan maldan alınabilcek maksimum mal bileşimlerini gösterir.

ordinalist-tüketici-dengesi

    6. Aşağıdakilerden hangisi tipik farksızlık eğrilerinin özelliklerinden biri değildir?

A. Birbirini asla kesmezler
B. Tüketicinin kayıtsız kaldığı mal bileşimlerini gösterir
C. Orijine göre dışbükeydir
D. Eğri üzerindeki her noktada eğim aynıdır
E. Orijinden uzaklaştıkça fayda düzeyi artar

Cevap D

    Özellikleri

  • Farksızlık eğrileri doymazlık varsayımı gereği pozitif eğimli değildir.
  • Farksızlık eğrileri tercihlerin dış bükeyliği ve doymazlık varsayımı gereği orijine dışbükeydir.
  • Farksızlık eğrileri geçişlilik ve doymazlık varsayımı gereği birbirlerini kesmez.
  • Farksızlık eğrileri doymazlık varsayımı gereği orijinden uzaklaştıkça daha yüksek fayda düzeyini ifade eder.
  • Temel varsayımlar gereği farksızlık eğrisi eksenleri kesmez

farksızlık-eğrisi

Tüketici Teorisi| Ordinal Kardinal Yaklaşım ve Sorular

    7. Belirli bir mal eşit miktarlarda tüketildiğinde, maldan elde edilen toplam faydanın tüm bireyler için aynı olacağını ileri süren iktisadi yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

A. Anayasal iktisat yaklaşımı
B. Arz yanlı iktisat yaklaşımı
C. Talep yanlı iktisat yaklaşımı
D. Kardinalist yaklaşım
E. Ordinalist yaklaşım

Cevap D

    Faydanın ölçülebilir olduğunun varsayıldığı kardinal fayda teorisi, marjinal fayda, toplam fayda ve azalan marjinal fayda ilkesi gibi üç temel kavram üzerine inşa edilmiştir. Özellikleri

  • Fayda ölçülür.
  • Ölçü birimi “Util”dir.
  • Fayda herkes için objektiftir.
  • Fayda toplanabilir.
  • tüketilen mal miktarı arttıkça toplam fayda sürekli artmaktadır ve nasıl arttığının önemi yoktur.
  • Temsilcileri, H. Gossen, S. Jevans, C. Manger, Walras

    8. Tüketilen mal miktarı arttıkça marjinal fayda pozitif değerler alıyorsa toplam fayda fonksiyonunun eğimi hakkında ne söylenebilir?

A. Önce artar, sonra azalır
B. Sürekli artar
C. Sürekli azalır
D. Önce azalır, sonra artar
E. Yatay eksene paralel olur

Cevap B

    Tüketicinin, belirli bir dönemde tükettiği bir malın tüm birimlerinden elde ettiği faydaların toplamı toplam faydayı, tüketicinin tükettiği en son birim maldan elde ettiği fayda ise marjinal faydadır. Tüketilen mal miktarı arttıkça; marjinal fayda pozitif değer alıyorsa toplam fayda fonksiyonu sürekli artandır. Toplam faydanın maksimum olduğu noktada marjinal fayda sıfır, toplam faydanın azalmaya başlamasıyla birlikte marjinal fayda negatif değer alır. Grafik ise şu şekildedir;

azalan-marjinal-fayda

Tüketici Teorisi| Ordinal Kardinal Yaklaşım ve Sorular

    9. Orijine göre dışbükey bir farksızlık eğrisine çizilen teğetin eğimi aşağıdakilerden hangisine eşittir?

A. Marjinal dönüşüm oranına
B. Marjinal teknik ikame oranına
C. Marjinal ikame oranına
D. Marjinal ürün değerine
E. Marjinal fayda oranına

Cevap C

    Marjinal İkame Oranı(MRS): Farksızlık eğrisi üzerinde tüketicinin tükettiği mallardan birinin tüketimini bir birim arttırdığında aynı fayda düzeyini koruyabilmek için diğer maldan ne kadar vazgeçmesi gerektiğini gösteren orandır.

    MRS= Tüketimden vazgeçilen Mal Miktarı/Tüketimi arttırılan Mal Miktarı= ΔY/ΔX

    10. iki mal tam tamamlayıcı ise bu mallara ilişkin çizilecek eş fayda eğrisinde, marjinal ikame oranının alacağı değer için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A. Azalandır
B. Artandır
C. Sabittir
D. Sıfırdır
E. Her zaman birdir

Cevap D

    İki mal tam tamamlayıcı ise bu mallara ilişkin çizilecek eş fayda eğrisinde, marjinal ikame oranının alacağı diğer şekilde gösterildiği gibi 90 derecelik açı yapan “L” şeklindedir. bu farksızlık eğrisi üzerindeki her noktada marjinal ikmae oranı sıfır değerini alır.

Tüketici Teorisi| Ordinal Kardinal Yaklaşım ve Sorular 

  11. Ordinalist yaklaşıma göre aşağıdaki varsayımlardan hangisi yanlıştır?

A. Fayda, herhangi bir birim üzerinden değerlendirilemez
B. Mallar arasında fayda karşılaştırılması yapılabilir
C. Fayda, subjektiftir.
D. Mallar arasında fayda sıralaması yapılabilir
E. Toplam fayda fonksiyonu, bireysel faydaların toplamıdır

Cevap E

    Faydanın sıralanabilir olduğunun varsayıldığı farksızlık eğrileri teorisinin farksızlık eğrisi ve bütçe doğrusu gibi iki temel aracı vardır.  Yazının devamında bunlar tanımlanacak ve iki kavram bir arada ele alınarak incelenecektir. Özellikleri;

  • Fayda ölçülemez
  • Tüketici en çok fayda düzeyinden en fazla fayda düzeyine sıralama yapabilir.
  • Fayda bireyden bireye değişen subjektif bir kavramdır.
  • Fayda toplanamaz. Bir malın faydası, bir mal sepeti içerisinde değerlendirilir.
  • Fayda fonksiyonları monoton artmaktadır. Yani tüketim arttıkça fayda artmaktadır.
  • Temsilcileri, Y. Edgeworth, V. Pareto, J. Hicks, I. Fisher

    12. Bir malın son biriminin sağladığı fayda sıfır oluncaya kadar tüketildiğinde toplam fayda nasıl değişir?

A. Negatif bir değer alır
B. Sıfır değerini alır
C. Değişmez
D. Azalır
E. Artar

Cevap E

    Son birimin sağladığı fayda sıfır oluncaya kadar söz konusu mal tüketildiğinde, toplam fayda artmakta, son tüketilen birimin faydası sıfır olduğunda, toplam fayda maksimum olmaktadır ki bu noktaya doyum noktası denilmektedir.

    13. A’nın marjinal faydası B’den fazlaysa tüketici öncelikle hangi malı satın alır?

A. Tüketici öncelikle A malı satın alır
B. B malının fiyatı A malı fiyatından daha azsa tüketici öncelikle B malı satın alır
C. A malının marjinal faydası B malının düzeyine erişene kadar A malı satın alır
D. A ve B mallarından toplam faydası maksimum olacak miktarda aynı anda satın alır
E. Malların marjinal fayda fiyat oranlarına bakar. malların marjinal fayda fiyat oranları daha büyük olan malı öncelikle satın alır

Cevap E

Tüketici Teorisi| Ordinal Kardinal Yaklaşım ve Sorular 

  14. Aşağıdakilerden hangisi, tüketicinin faydasını maksimize ettiği bir durumu gösterir?

A. Fiyat= Toplam fayda
B. Fiyat= Marjinal Fayda
C. Toplam Fayda = marjinal Fayda
D. Fiyat > Toplam fayda
E. Fiyat > Marjinal fayda

Cevap C

    Tüketici bir maldan fiyat=marjinal Fayda eşitliği gerçekleştiği miktarda satın aldığında, söz konusu malı satın almakla elde ettiği tüketici rantı maksimum kıldığından, elde ettiği toplamdaysa maksimum olmaktadır.

    15. Tüketiciye hep aynı toplam faydayı veren iki mal arasındaki tüm miktar bileşimlerinin geometrik yerini gösteren eğri aşağıdakilerden hangisidir?

A. Farksızlık eğrisi
B. Dönüşüm eğrisi
C. Eşürün eğrisi
D. Engel eğrisi
E. Talep eğrisi

Cevap A

    16. Aşağıdakilerden hangisi modern tüketici davranışları teorisinin varsayımlarından biri değildir?

A. Satın alınacak malların fiyatları veridir
B. Zaman birimi başına gelir değişkendir
C. Tüketici tercihlerinde tutarlıdır
D. Tüketicinin sağladığı faydanın kardinal olarak ölçülmesi gerekmektedir
E. Doymazlık varsayımı geçerlidir

Cevap B

    Tüketici, ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla mal ve hizmetleri kullanan kişi ya da topluluktur. En küçük tüketici birim hane halkıdır. Tüketici teorisiyle tüketici dengesi incelenmektedir. Tüketici dengesi ise bireyin belli bir bütçeyle faydasını nasıl maksimize ettiğiyle ilgilidir. Tüketici dengesi de Kardinal ve Ordinal yaklaşım olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.

    Tüketici tercihleri varsayımları;

  • Rasyoneldir
  • Bütündür
  • Tamdır
  • Süreklidir
  • Doymazdır
  • Geçişkendir
  • Dış bükeydir

    17. Farksızlık eğrilerinin sol yukarıdan sağ aşağıya inmelerinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A. Tüketicinin aynı fayda düzeyinde kalabilmesi için bir mlın kullanım miktarını artırdığı zaman, diğer malın kullanım miktarını azaltması
B. Farksızlık eğrilerinin orijinden bakıldığında iç bükey olması
C. Bir malın fiyatı arttığında tüketicinin reel gelirinin artması
D. Tüketicinin aynı fayda düzeyinde kalabilmesi için bir malın kullanım miktarını arttırırken, diğer malın kullanım miktarını değiştirmemesi
E. Bir malın fiyatı azaldığında tüketicinin reel gelirinin azalması

Cevap A

    Farksızlık eğrisi özellikleri;

  • Farksızlık eğrileri doymazlık varsayımı gereği pozitif eğimli değildir.
  • Farksızlık eğrileri tercihlerin dış bükeyliği ve doymazlık varsayımı gereği orijine dışbükeydir.
  • Farksızlık eğrileri geçişlilik ve doymazlık varsayımı gereği birbirlerini kesmez.
  • Farksızlık eğrileri doymazlık varsayımı gereği orijinden uzaklaştıkça daha yüksek fayda düzeyini ifade eder.
  • Temel varsayımlar gereği farksızlık eğrisi eksenleri kesmez

Tüketici Teorisi| Ordinal Kardinal Yaklaşım ve Sorular   

18. Aşağıdaki varsayımlardan hangisi farksızlık eğrilerinin orijine göre dışbükey olmalarını sağlar?

A. Malların normal mal olması
B. Tüketici tercihlerinin tam olması
C. Tüketici tercihlerinin geçişken olması
D. Daha çok malın daha az mala tercih edilmesi
E. Azalan marjinal ikame oranı

Cevap E

    Tüketicin farksızlık eğrisi üzerinde mallardan birinin tüketimini her defasında bir birim arttırıldığında aynı fayda düzeyini koruyabilmek için diğer maldan vazgeçmek zorunda olduğu miktar, yani marjinal ikame oranı sürekli azalmaktadır. Buna azalan marjinal ikame oranı prensibi denir.

  • Farksızlık eğrisinin orijine dış bükey olmasının sebebi azalan marjinal ikame prensibidir.
  • Farksızlık eğrisine herhangi bir noktadan çizilen teğetin eğimi marjinal ikame oranına eşittir. (tanx=eğim)
  • Marjinal ikame oranı aynı zamanda malların marjinal faydaları oranına eşittir.

    19. Kayıtsızlık eğrisinin dışbükey olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A. Tüketicilerin gelirlerinin sınırlı olması
B. Azalan marjinal fayda kanunun geçerli olması
C. Tercihlerin değişken olması
D. Tercihlerin sabit olması
E. Tüketici tercihlerinin tam olması

Cevap B

    Kayıtsızlık eğrilerinin orijine göre dışbükey olmalarının nedeni, azalan marjinal ikame oranı prensibi ve de azalan marjinal fayda kanununun geçerli olmasıdır.

    20. Aralarında sabit marjinal ikame olan iki mal ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A. Tam ikame mallardır
B. Tam tamamlayıcı mallardır
C. Birbirlerinden bağımsız mallardır
D. Orijine göre dış bükeydir
E. Düşük mallarıdır

Cevap A

    Tam ikame malların farksızlık eğrisi sol yukarıdan sağ aşağıya inen bir doğru şeklindedir.

Kaynak: ekonomihukuk.com

Tüketici Teorisi| Ordinal Kardinal Yaklaşım ve Sorular

Hakkında Mehmet ERDOĞAN

Mustafa Kemal Üniversitesinde İktisat 2.sınıf öğrencisiyim.Sizlere yardımcı olma amaçlı kendimi iyi gördüğüm konularda içerikler hazırlayıp paylaşmak tayım.Daha önce farklı sitelerde ve mobil uygulamalarda içerikler paylaşırken şimdi sadece notdunyasi.com ile beraber çalışmaktayım. KPSSA,KPPSB,KPSS Önlisans,KPSS Ortaöğretim ve İİBF ders içerik ve notlarına benim yazılarımdan ulaşabilir siniz.Hayatta Başarılar...

İlginizi Çekebilir

maliyet-teorisi

Maliyet Teorisi

Maliyet Teorisi Açık Maliyet: Firmaların kullandıkları girdilere yaptıkları ödemelerden kaynaklanan faliyeti ifade eder. Aynı zamanda …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Wordpress Tema indir