Ayarları doğrulayın
Anasayfa / Fakülteler / Esneklik ( İktisada Giriş Ünite 4 )

Esneklik ( İktisada Giriş Ünite 4 )

   ESNEKLİK                                                                                     

Talebin Fiyat Esnekliği: Bir malın talep edilen miktarının bu malın fiyatı karşısındaki duyarlılığın ölçüsüdür. Ed
Örneğin: Lig maçlarını yayımlama hakkını elinde bulunduran şifreli bir TV kanalı; abone ücretini iki katına çıkarırsa kaç müşteri kaybedeceğini hesaplamak için bu konuyu öğreneceğiz.

    Formül: Ed= [(Q1 – Q0) / Q0] / [(P1 – P0) / P0] (Q: Malın Miktarı, P: Malın Fiyatı)

    Örnek: Etin kg fiyatı 8 TL olduğu zaman yılda 50 kg, etin fiyatı 10 TL’ ye çıktığında ise yılda 45 kg tüketildiği varsayılırsa etin talebinin fiyat esnekliği kat sayısı kaç olur

    Çözüm: è [(45 – 50) /50] / [(10 – 8) / 8) = -0,4 olacaktır.
Talebin fiyat esnekliğinin negatif bir sayı olduğuna dikkat edilmelidir. Çünkü talep eğrisi üzerinde hareket edildiğinde miktar ve fiyat ters yönlerde değişmektedir. Fiyat yükseldiğinde talep edilen miktar azalır. Ya da bunun terside olacaktır…
     NOT: Fiyat esneklikleri değerlendirilirken bulunan esneklik katsayısının mutlak değeri dikkate alınır. Yani talep yasası gereği negatif bulunan esneklik katsayısı pozitif olarak kabul edilir…

 

    NOT: Esneklikle ilgili hesaplamalarda ortaya çıkan sonuçlar, iktisat terminolojisinde aşağıdaki gibi isimlendirilir…
    Ed < 1 ise è inelastik talep ya da esnek olmayan talep

 

 

    Ed = 1 ise  Eirim esnek talep

 

 

    Ed > 1 ise  Esnek talep

   Üç özel durumu ayrıca ele alalım

    1- Tam İnelastik Talep: Fiyattaki değişmenin talep edilen miktarda hiçbir değişikliğe neden olmadığı durumdur ve esneklik katsayısı sıfırdır. ( İlaç, sigara, ekmek, elektrik…) Talep eğrisi fiyat eksenine paralel bir doğrudur.

    2- Tam Esnek Talep: Fiyattaki küçük bir değişiklik talep edilen miktarda çok büyük bir değişime neden olduğu durumdur ve esneklik katsayısı sonsuza eşittir. ( Bilgisayar, beyaz eşya, cep telefonu). Talep eğrisi miktar eksenine paralel bir doğrudur.

3- Birim Esneklik: Fiyattaki değişme oranının talep miktarını da aynı oranda etkilemesidir ve esneklik katsayısı 1’e eşittir. Yani fiyat arttığında talepte aynı oranda azalacaktır. Fiyat düştüğünde talepte aynı oranda artacaktır…

 

     Yay Esnekliği Veya Orta Nokta Formülüyle Esneklik Hesaplanması

 

     Yay Esnekliği: Talep eğrisi üzerindeki iki nokta arasın için hesaplanan ortalama esneklik değeridir.

 

     Formül:  Edyay = [ (Q1 – Q0) / Q0 + Q1] / [( P1 – P0 ) / P0 + P1]

     Fiyat Esnekliği Ve Toplam Hâsılat

Fiyat esnekliği, üreticilerin elde edeceği toplam hâsılatı etkileyecek unsurdur. Esnek talebe sahip olana mallarda fiyattaki değişmeler, miktarda büyük değişikliklere yol açarken inelastik talebe sahip olan mallarda fiyattaki değişmeler, miktarda daha küçük bir değişmeye yol açacaktır. Dolayısıyla esneklik değiştikçe, fiyattaki düşüş ya da yükselişler üreticilerin toplam hâsılatını değişik şekillerde etkileyecektir. Fiyat arttığında satışlar azalacağından hâsılat da azalacaktır…

     Esneklik

Esneklik

Termilojisi
Fiyattaki Düşüşün
Hâsılat Üzerindeki Etkisi

Ed < 1
İnelastik Talep

Hâsılat Azalır

Hâsılat Artar
Ed = 1
Birim Esnek Talep

Hâsılat Değişmez
Ed > 1

Esnek Talep

Hâsılat Artar

Hâsılat Azalır

    TALEBİN FİYAT ESNEKLİĞİ ÖLÇÜSÜNÜ ETKİLEYEN EKONOMİK FAKTÖRLER

    1- Ürün İçin İkame Edebilirliği Derecesi: Söz konusu malların ikame ilişkisi güçlü ise bu tür mal ve hizmetler için talep daha esnek olacaktır. Örneğin: Odun-Kömür
    2-Ürünün Tüketici Bütçelerindeki önemi: Tüketici bütçesindeki çok küçük bir paya sahip olan ürünler, bütçede nispeten yüksek paya sahip olan ürünlere göre daha düşük esnekliğe sahiptirler. Örneğin: Tuz-Ev Kirası

 

    3-Fiyat Değişmelerinin Geçici Ve Sürekli Olması: Fiyattaki bir değişimin geçici olduğu biliniyorsa, talebin fiyat esnekliği yüksek olacaktır. Çünkü birçok insan satın alımlarını kolayca önce ya da sonraya kaydıracaktırlar.

 

    4- Malın Tatmin Ettiği İhtiyacın Niteliği (Zorunlu ve lüks mal) : Bir malın karşıladığı ihtiyaç zorunlu ve yaşamsal ise, yani bu ihtiyacın karşılanmasını ertelemek güç veya mümkün olmuyorsa talep esnekliği düşük olacaktır. Örnek: Ekmek-Tatlı

 

    5-Kısa Ve Uzun Dönemde Esneklik: Uzun dönemde talebin fiyat esnekliği kısa döneme nispetle daha yüksektir…

    Talebin Gelir Esnekliği

    Gelir esnekliği; parasal gelirde %1 oranındaki bir değişiklik sonucu talep miktarında meydana gelen yüzde değişmedir…

    Örnekle açıklayalım: Bir ailenin yıllık geliri 6 Bin TL’den 7,5 Bin TL’ ye yükseldiğinde yıllık et tüketimi 50 Kg’dan
75 Kg’a çıkıyorsa talebin gelir esnekliğini hesaplayalım…

    Çözüm: è [(70 – 50) / 50] / [(7,5 – 6) / 6] = 1,6 eder…  Yani ailenin geliri %1 arttığında et tüketimi %1,6 artıyor…

    Normal Mal: Gelir arttığında talebi artan ve bu nedenle gelir esnekliği pozitif olan mallardır…

    Düşük Mal: Gelir arttığı zaman talebi azalan ve bu nedenle gelir esnekliği negatif olan mallardır…    

    Çapraz Talep Esnekliği: Bir malın fiyatındaki yüzde değişmenin bir başka malın talep miktarında neden olduğu yüzde değişmeye ilişkin bir ölçüttür ve A malı miktarındaki yüzde değişmenin B malı fiyatındaki yüzde değişmeye oranı şeklinde hesaplanır…

 

    Örneğin: Koyun eti fiyatındaki artış karşısında, dana eti tüketiminin (talebinin) gösterdiği duyarlılık çapraz talep esnekliği ile ölçülür. Koyun eti fiyatının 8 TL’den 10 TL’ ye yükseldiğini, bu durumun bir ailenin dana eti tüketimini yıllık 40 Kg’dan

60 Kg’a yükselttiğini varsayalım. Dana eti için koyun etinin fiyatındaki değişmeye karşılık çapraz talep esnekliğini hesaplayalım.
Edc [ (60 – 4 0 ) / 40] / [(10 – 8 ) / 8 ] è 4 / 2 = 2 eder… è Yani koyun eti fiyatındaki her %1’lik artışa karşı talep edilen dana eti miktarının %2 oranında artmakta olduğudur…

    İkame Mallar: Çapraz talep esnekliği pozitif olan mallardır…

 

    Tamamlayıcı Mallar: Çapraz talep esnekliği negatif olan mallardır…

 

    ARZ ESNEKLİĞİ: Bir malın arz edilen miktarındaki yüzde değişmenin fiyatındaki değişmeye oranıdır.

 

    Arz Esnekliğini Etkileyen Faktörler:

 

    1- Üretimde Değişikliğin Gerçekleşmesi İçin İzin Verilen Süre: İktisatta üretimin gerçekleştirilebilme olanağına bağlı olarak 3 ayrı süre (Dönem) tanımlanır. Bunlar;

  1. A) Çok Kısa Dönem: Firmaların üretimlerini artırma olanaklarının olmadığı dönemdir. Çok kısa dönemde yeni üretim yapılamadığı için arz esnekliği değeri sıfırdır.

 

  1. B) Kısa Dönem: Firmaların sadece bazı girdilerin miktarını değiştirerek üretimlerini artırabildikleri dönemdir.

 

  1. C) Uzun Dönem: Firmaların tüm girdilerin miktarını değiştirerek üretimlerini en fazla arttırabildikleri dönemdir.

Dönem uzadıkça üretimi arttırma imkânı da arttığı için arz esnekliği de artar…
     

    2-Üreticinin Geleceğe Ait Bekleyişleri: Üreticinin geleceğe ait beklentileri olumlu ise arz esnekliği yüksektir…

    İktisada Giriş diğer üniteler ve ders notları için bkz.(İktisada Giriş Ünite 1, İktisada Giriş Ünite 2,İktisada Giriş Ünite 3, İktisada Giriş Ünite 5, İktisada Giriş Ünite 6İktisada Giriş Ünite 7İktisada Giriş Ünite 8).

Hakkında Mehmet ERDOĞAN

Mustafa Kemal Üniversitesinde İktisat 2.sınıf öğrencisiyim.Sizlere yardımcı olma amaçlı kendimi iyi gördüğüm konularda içerikler hazırlayıp paylaşmak tayım.Daha önce farklı sitelerde ve mobil uygulamalarda içerikler paylaşırken şimdi sadece notdunyasi.com ile beraber çalışmaktayım. KPSSA,KPPSB,KPSS Önlisans,KPSS Ortaöğretim ve İİBF ders içerik ve notlarına benim yazılarımdan ulaşabilir siniz.Hayatta Başarılar...

İlginizi Çekebilir

maliyet-teorisi

Maliyet Teorisi

Maliyet Teorisi Açık Maliyet: Firmaların kullandıkları girdilere yaptıkları ödemelerden kaynaklanan faliyeti ifade eder. Aynı zamanda …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Wordpress Tema indir