Ayarları doğrulayın
Anasayfa / İİBF / Arz ve Talep Esneklikleri

Arz ve Talep Esneklikleri

Arz-ve-Talep-Esneklikleri
Arz-ve-Talep-Esneklikleri

Arz-ve-Talep-Esneklikleri

Arz ve talep esneklikleri konusunu incelerken; önce bir malın fiyatındaki, tüketicinin gelirindeki ve diğer malların fiyatlarındaki değişmelere olan duyarlılığını kapsayan talep esnekliği ile bir malın arzının sadece o malın fiyatındaki değişmelere olan duyarlılığını kapsayan arz esnekliği üzerinde durulacaktır. Konu anlatımının ardından sınama sorularıyla kendinizi deneyebilirsiniz.

Arz ve talep esneklikleri

Esneklik Nedir?

Esneklik, bağımsız değişkendeki %1 değişmenin bağımlı değişkeni % kaç etkilediğini gösteren kavrama denir. Diğer bir deyişle; İki iktisadi değişkenin birbirine duyarlılığı esnekliği ifade etmektedir. iktisat literatüründe temelde iki esneklik türü vardır. Bunlar; talep esnekliği ve arz esnekliğidir. talep esnekliği talebin fiyat, talebin gelir ve talebin çapraz fiyat esnekliği şeklinde üç kısımdan oluşurken, arz esnekliğinde ise yalnızca arzın fiyat esnekliği vardır.

 

1. Talebin Fiyat Esnekliği

Talebin fiyat esnekliği, tüketicinin bir maldan talep ettiği miktardaki yüzde değişmenin o malın fiyatındaki yüzde değişmeye oranına eşittir.

Talebin-Fiyat-Esnekliği-Formülü-300x89
Talebin-Fiyat-Esnekliği-Formülü

Talep edilen miktar, o malın fiyatı ile ters yönlü değiştiğinden talebin fiyat esnekliği daima negatiftir. Ancak yorumlanırken pozitif olarak düşünülmektedir.

Talebin fiyat esnekliği 5 grupta incelenir;

  • Ed> 1 ⇒ Esnek taleptir. (%ΔQ>%ΔP)
  • Ed< 1 ⇒ İnelastik taleptir. ( %ΔP> %ΔQ)
  • Ed= 1 ⇒ Birim Esnek Taleptir. (%ΔQ=%ΔP)
  • Ed=0 ⇒ Sıfır Esnek Taleptir. (Tam inelastik)
  • Ed= ∞ ⇒ Sonsuz Esnek Talep- Tam Esnek Talep

Arz ve talep esneklikleri

talep-ve-esneklik-768x597
talep-ve-esneklik

Esnekliği Etkileyen Faktörler

  • Mala yapılan harcama büyüdükçe esneklik yükselmektedir.
  • İkame kolaylığı artarsa esneklik artar.
  • Esneklik kısa dönemde düşük, uzun dönemde yüksektir.
  • Zorunlu malların esnekliği düşüktür. Örneğin su zorunlu bir mal olduğu için esnekliği düşüktür. Lüks mallarda ise esneklik yükselmektedir.

Arz ve talep esneklikleri

Fiyat Esnekliğinin Ölçülmesi

Talep eğrisi üzerindeki belli bir noktadaki esnekliğe talebin nokta esnekliği, iki nokta arasındaki esnekliğe de talebin yay esnekliği denir. Talep eğrisi üzerindeki noktalar uzak olduğunda, temel alınan P ve Q bileşimine göre yay esnekliğinin farklı ölçülmesini önlemek için orta nokta yay esnekliği formülü ile ölçmek gerekir.

 

Fiyat-Esnekliğinin-Formülleri-768x100
Fiyat-Esnekliğinin-Formülleri

Esneklik ve Eğim İlişkisi

Doğrusal talep eğrisi üzerinde esneklik sonsuz sayıda değer alırken eğim sabit değer almaktadır. Hiperbolik Talep için Esneklik sabittir. Eğim sonsuz sayıda değer alır.

esneklik-ve-eğim-grafikleri--768x293
esneklik-ve-eğim-grafikleri

öNeMLi NoT:Talep fonksiyonu lnQ= a-b lnP talep fonksiyonu şeklinde ifade ediliyorsa -b parametresi talep esnekliğini ifade eder.


Esneklik ve eğim birbirinin tersidir.

Esneklik ve Eğim karşılaştırması

Esneklik

  • Yüzdesel bir değişimi gösterir.
  • Duyarlılık ölçüsüdür.
  • Talep doğrusu üzerinde her noktada farklı değerlere sahiptir. Orta noktasında esneklik 1, orta noktasının altında birden küçük, üstünde ise birden büyük bir değer alır.
Eğim

  • Mutlak bir değişimi gösterir.
  • Doğru üzerinde her noktada aynı değerlere sahiptir.
  • Duyarlılık ölçüsüdür.
 Arz ve talep esneklikleri

Fiyat Tüketim Eğrisi ve Esneklik İlişkisi

Fiyat Tüketim Eğrisi yardımı ile sonsuz esnek talep eğrisi çizilemez.

fiyat-tüketim-ve-esneklik-300x235
fiyat-tüketim-ve-esneklik

Arz ve talep esneklikleri

Esneklik ve Toplam Hasıla İlişkisi

esneklik-ve-toplam-hasıla-167x300
esneklik-ve-toplam-hasıla
  • TR= P. Q
  • Malın fiyatı yükseldikçe esneklik artar
  • Esneklik 1’den büyük olduğu zaman fiyat düştüğünde toplam hasıla artacaktır.
  • Esneklik 1’den küçük olduğunda fiyat arttığında toplam hasıla artacaktır.
  • Esneklik 1’e eşit olduğunda, fiyat değişimi hasılayı değiştirmez.

Arz ve talep esneklikleri

Çapraz Talep Esnekliği

Malların arasındaki tamamlayıcı-ikame mal durumu öğrenilir.

Talebin-Çapraz-Fiyat-Esnekliği-Formülü-300x99
Talebin Çapraz Fiyat Esnekliği Formülü
Çapraz talep esnekliği pozitif ve negatif çıkabilir.

Eç=0 ⇒ Alakasız mallar- ilişkisiz mallar

Eç<0 ⇒ Tamamlayıcı Mal

Eç>0 ⇒İkame Mallar

Arz ve talep esneklikleri

Gelir Esnekliği

Tüketicinin gelirinin “1” birim değiştiğinde miktarın bu değişmeye tepkisidir.

Talebin-Gelir-Esnekliği-Formülü-300x94
Talebin Gelir Esnekliği Formülü

Em>0 ⇒ normal (üstün)

0<Em<1 ⇒ Zorunlu Mal

Em>1 ⇒ Lüks mal

Em< 0 ⇒ Düşük Mal

Arz ve talep esneklikleri

Engel Eğrisi ve Esneklik

Engel-eğrisi-ve-esneklik-252x300
Engel Eğrisi ve Esneklik

Arz ve talep esneklikleri

Arz Esnekliği

Bir maldan arz edilen miktarın o malın fiyatındaki değişmelere olan duyarlılığın, arzın fiyat esnekliği denir.

Arz-Esnekliği-Formülü
Arz Esnekliği Formülü

Es>1 ⇒ Esnek Arz

Es<1 ⇒ İnelastik Arz

Es=1 ⇒ Birim Esnek Arz

Es=0 ⇒ Sıfır Esnek

Es=∞ ⇒ Sonsuz Esnek

arz-esnekliği-grafikler-300x217
Arz Esnekliği Grafikler

Arz ve talep esneklikleri

Arz Esnekliğini Etkileyen Unsurlar

  • Girdilerin üretime ayarlanma süresi denilince akla kısa ve uzun dönem gelmelidir.
  • Fiyat değişiminin geçici ya da kalıcı olması etkilemektedir. Fiyat geçici ise inelastiktir. Kalıcı ise arz daha esnektir.

Arz ve Talep Esneklik Tarama Soruları

1. X ve Y mallarına ilişkin çapraz talep esnekliğinin değeri sıfıra eşitse bu mallar hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A. En az biri normal maldır
B. İkame mallardır
C. Tamamlayıcı mallardır
D. İlişkisiz mallardır
E. Düşük mallardır

Cevap D

  • Eç=0 ⇒ Alakasız mallar- ilişkisiz mallar
  • Eç<0 ⇒ Tamamlayıcı Mal
  • Eç>0 ⇒İkame Mallar

2. Talep eğrisi üzerindeki iki nokta arasındaki ortalama esneklik değeri aşağıdakilerden hangisi ile ölçülür?

A. Nokta talep esnekliği
B. Yay esnekliği
C. Çapraz talep esnekliği
D. Gelir Esnekliği
E. Arz esnekliği

Cevap B

Arz ve talep esneklikleri

3. A ve B mallarına ait çapraz talep esnekliğinin -2 olduğu bir durumda, B malı fiyatında meydana gelen %10’luk bir düşüş A malına nasıl etkiler?

A. A malını fiyatı
B. A malını fiyatı azalır
C. A malının talebi artar
D. A malının talebi azalır
E. A malının fiyatı % 10 artar

Cevap C

4. Bir malın arz fonksiyonun Q=10+2P şeklinde iken malın fiyatı 5 TL olduğunda arz esnekliği aşağıdakilerden hangisine eşittir?

A. 0,2
B. 0,5
C. 0,6
D. 0,8
E. 1

Cevap B

5. Doğrusal bir talep eğrisi üzerinde yukarı doğru hareket edildikçe, talebin fiyat esnekliği hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A. Esneklik, eğri üzerinde her noktada aynıdır.
B. Esneklik, eğri üzerindeki her noktada bire eşittir.
C. Esneklik artar.
D. Esneklik azalır.
E. Esneklik önce azalır, sonra artar.

Cevap C

6. Bir malın fiyatındaki değişmeler karşısında tüketicinin yaptığı harcama miktarı değişmiyorsa malın talep esnekliği aşağıdakilerden hangisidir?

A. Sonsuzdur.
B. 1’den büyüktür.
C. 1’e eşittir.
D. 1’den küçüktür.
E. Sıfırdır.

Cevap E

7. Q= 80-P şeklinde talep eğrisine sahip olan bir malın piyasa fiyatı 30 TL ise bu malın talebinin nokta fiyat esnekliği kaçtır?

A) -1,1
B) -1
C) -0,8
D) -0,6
E) -0,1

Cevap D

8. Yatay bir talep eğrisinin esneklik değeri nasıldır?

A) Sıfırdır
B) Sonsuzdur
C) 1’e eşittir
D) 1’den büyüktür
E) 1’den küçüktür

Cevap B

9) Gelirdeki bir artış karşısında talep miktarı hiç değişmiyorsa Engel Eğrisinin şekli hakkında ne söylenebilir?

A) Miktar eksenine diktir
B) Gelir eksenine diktir
C) Miktar eksenine pareleldir
D) Pozitif eğimlidir
E) Negatif eğimlidir

Cevap A

10. Esneklik ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Tüketiciler için fiyat değişmeleri geçici ise esneklik düşüktür
B) Mala yapılan harcamanın tüketici bütçesindeki önemi azaldıkça esneklik artar
C) İki mal birbirinin tam ikamesi ise esneklik yüksektir
D) Fiyat değişimleri açısından zaman uzadıkça esneklik azalır
E) Lüks mallarda esneklik düşüktür

Cevap C

11. Aşağıdakilerden hangisi talebin fiyat esnekliğinin tanımdır?

A) Fiyattaki yüzde değişmenin miktardaki yüzde değişmeye oranıdır
B) Gelirdeki yüzde değişmenin miktardaki yüzde değişmeye oranıdır
C) Miktardaki yüzde değişmenin fiyattaki yüzde değişmeye oranıdır
D) Miktardaki yüzde değişmenin gelirdeki yüzde değişmeye oranıdır
E) Fiyattaki yüzde değişmenin miktardaki yüzde değişmeye oranıdır

Cevap C

12. Sıfır eğime sahip olan talep eğrisinin fiyat esnekliği nasıldır?

A) Sıfır
B) Düşük esnek
C) Birim esnek
D) Yüksek esnek
E) Sonsuz esnek

Cevap E

13. Dikey talep eğrisinin talep esnekliği nasıldır?

A) Sonsuzdur
B) Düşüktür
C) Birden küçüktür
D) Birdir
E) Sıfırdır

Cevap E

14. Bir malın arz esnekliğiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A. Kısa dönemde ve uzun dönemde aynıdır.
B. Kısa dönemde uzun döneme göre daha esnektir
C. Uzun dönemde kısa döneme göre daha esnektir
D. Uzun dönemde esnek değildir
E. Uzun dönemde birim esnektir

Cevap C

15. Arz esnekliği ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A. Doğrusal bir arz eğrisi, fiyat eksenini kesecek bir eğimde ise bu eğrinin her noktasında esneklik değeri birden büyüktür
B. Doğrusal bir arz eğrisi, orijinden geçiyorsa her noktasındaki esneklik değeri 1’e eşittir
C. Doğrusal bir arz eğrisi, miktar eksenini kesiyorsa her noktasında esneklik 1’den küçüktür
D. Herhangi bir arz eğrisinin esnekliği ile üretim maliyeti arasında herhangi bir ilişki yoktur

Cevap D

Kaynak için tıklayınız.

Hakkında Mehmet ERDOĞAN

Mustafa Kemal Üniversitesinde İktisat 2.sınıf öğrencisiyim.Sizlere yardımcı olma amaçlı kendimi iyi gördüğüm konularda içerikler hazırlayıp paylaşmak tayım.Daha önce farklı sitelerde ve mobil uygulamalarda içerikler paylaşırken şimdi sadece notdunyasi.com ile beraber çalışmaktayım. KPSSA,KPPSB,KPSS Önlisans,KPSS Ortaöğretim ve İİBF ders içerik ve notlarına benim yazılarımdan ulaşabilir siniz.Hayatta Başarılar...

İlginizi Çekebilir

maliyet-teorisi

Maliyet Teorisi

Maliyet Teorisi Açık Maliyet: Firmaların kullandıkları girdilere yaptıkları ödemelerden kaynaklanan faliyeti ifade eder. Aynı zamanda …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Wordpress Tema indir